De Ladder van Jacob

Henryk Gorecki - Moeder en kind

Radio Maria Nederland — Mon, 11 May 2026 13:06:56 +0000

Afl. 2 | In deze aflevering maak ik met u een excursie door het werk van Henryk Gorecki aan de hand van het thema “Moeder en kind”.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002)

Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017)

Muziek

Gorecki, 3 Songs, Op.3

Piano: Ewa Guz-SerokaAlt: Jadwiga Rappe (CD Gorecki: Art Songs Dux 2020)

Gorecki, Totus Tuus, Op.60

Choeur de chambre Versija (CD Totus Tuus 2010)

Gorecki, Lullaby

Piano: Anna Gorecka (CD Gorecka plays Gorecki: Piano Works 2019)

Gorecki, Ad matrem, Op.29

Polish National Radio Symphony Orchestra en Polish Radio Chorus of Krakow o.l.v. Antoni Wit (CD International Rostrum of Composers 1955-1999 Donemus Records 2020)

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Henryk Gorecki - Aanvoerder van de Poolse avant-garde

Radio Maria Nederland — Mon, 04 May 2026 12:14:30 +0000

Afl. 1 | In deze aflevering wil ik u vertellen en vooral laten horen hoe de jonge Henryk Gorecki (1933-2010) in de jaren vijftig het westers modernisme omarmde en hoe dat modernisme op gespannen voet stond met de officiële kunstopvatting in het communistische Polen.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Adrian Thomas, Gorecki (Oxford 2002)

Maja Trochimczyk, Gorecki in Context. Essays on Music (z.pl. 2017)

Muziek

Henryk Gorecki, O stella caeli

Pools kamerkoor o.l.v. Jan Lukaszewski (Ondine 2023)

Karol Szymanowski, Stabat Mater

City of Birmingham Symphony Orchestra o.l.v. Simon Rattle (Warner Classics 1994)

Pierre Boulez, Tweede pianosonate deel III

Idil Biret (Naxos 1995)

Henryk Gorecki, Eerste symfonie, deel 1 Introduction

Staatsphilharmonie Krakau o.l.v. Ronald Bader (Koch Schwann 1993)

Henryk Gorecki, Euntes ibant et flebant

Adam Mickiewicz University Academic Choir o.l.v. Jacek Sykulski (2014)

Henryk Gorecki, Miserere

Los Angeles Master Chorale o.l.v. Grant Gershon (Decca 2012)

‘De Ladder van Jacob’ is een cultuurhistorisch programma van Radio Maria Nederland waarin Theo Parlevliet, oud-docent geschiedenis, op sprekende wijze u als luisteraar dieper meeneemt in de rijke geschiedenis die de samenleving en Kerk in Europa kent.

Katholieken van Vietnam - Over Ngo Dinh Diem

Radio Maria Nederland — Mon, 27 Apr 2026 14:00:00 +0000

Afl. 13 | In 1954 wordt de katholieke politicus Ngo Dinh Diem (1901-1963) minister-president van Zuid-Vietnam. Ik schets zijn leven tot 1954 en bespreek de bronnen waaruit Diem putte voor zijn politieke denken. Ik bespreek de zwarte legende rondom zijn persoon die lang invloedrijk is geweest.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Edward Miller, Misalliance. Ngo Dinh Diem, the United States and the Fate of South Vietnam (Cambridge 2013)

Muziek

CD Prokofiev: The String Quartets (2025) uitgevoerd door Quatuor Danel

De katholieken van Vietnam - Over een katholieke exodus

Radio Maria Nederland — Tue, 21 Apr 2026 14:44:35 +0000

Afl. 12 | Deze aflevering behandelt de lotgevallen van de Vietnamese katholieken in de woelige periode 1940 - 1954. Hun positie kan voor deze periode goed worden weergegeven door de beeldspraak “tussen hamer en aanbeeld”, waar de hamer staat voor het communisme en het aanbeeld voor het Frans kolonialisme. We zien aanvankelijke sympathie voor de Vietminh al snel wegsmelten wanneer zich het ware gezicht van deze organisatie manifesteert. Na de deling van het land vindt een massale exodus naar het zuiden plaats. Ca 700.000 in het noorden levende katholieken ontvluchten het communistische regiem.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Charles Keith, Catholic Vietnam. A Church from Empire to Nation (Berkeley 2012)

Seth Jacobs, Cold War Mandarin (Lanham 2006)

Muziek

Vietnamese volksmuziek

De katholieken van Vietnam - Over honger en oorlog

Radio Maria Nederland — Mon, 13 Apr 2026 14:00:00 +0000

Afl. 11 | Deze aflevering behandelt het woelige tijdperk 1940-1954. Dat is voor Vietnam niet alleen de tijd van de Tweede Wereldoorlog maar ook van de Eerste Indochinese Oorlog, een oorlog die ook vaak gevat wordt onder de naam Onafhankelijkheidsoorlog, maar die ook de trekken had van een wrede burgeroorlog. Voorafgaand aan die oorlog wordt de bevolking in de jaren 1945-46 ook nog eens getroffen door een onvoorstelbare hongersnood.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een beeld in technicolor. Vijftig jaar oorlogen in Vietnam 1940-1990 (Nijmegen 2022)

Muziek

Visions fugitives van Sergei Prokofiev met aan de piano: Laurent Cabasso

(CD 1992 Audivis Valois)

Katholieken van Vietnam - Over de dekolonisering van de Kerk

Radio Maria Nederland — Mon, 06 Apr 2026 14:00:00 +0000

Afl. 10 | In deze aflevering gaat het over initiatieven vanuit Rome om iets te doen aan het onvermogen of de onwil in veel missiegebieden ten aanzien van de vorming van een lokale clerus. Al in 1893 zien we die zorg verwoord door paus Leo XIII in zijn encycliek Ad Extremas. Ik bericht u over het bezoek van Mgr. Henri Lécroart aan Vietnam met het doel de situatie van de missie aldaar in kaart te brengen.

In Vietnam zelf beginnen gelovigen steeds meer over de grenzen van hun dorp en streek heen te kijken en worden zich zo steeds meer bewust tot een nationale kerk te behoren. Anderzijds wordt het bewustzijn verhoogd dat men deel uitmaakt van een wereldkerk. Aan de orde komen o.a. migratie, verstedelijking, de opkomst van een katholieke pers en de ontwikkeling van allerlei nationale kerkelijke organisaties. We brengen als voorbeeld van de uitdagingen waar de Vietnamese kerk voor stond ook een onthutsend bezoekje aan een koloniale rubberplantage.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Charles Keith, Catholic Vietnam. A Church from Empire to Nation (Berkeley 2012)

Tran Tu Binh, The Red Earth. A Vietnamese Memoir of Life on a Colonial Rubber Plantation (Athens 1985)

Muziek

Cd France Musique 2018 Vietnam: Musique du Cai Luong

Katholieken van Vietnam - Over de Kerk in het koloniale Vietnam

Radio Maria Nederland — Mon, 30 Mar 2026 14:00:00 +0000

Afl. 9 | De Kerk laat in de koloniale periode een opbloei zien wanneer we bv. kijken naar de bouw van kerkgebouwen en de oprichting van talloze weeshuizen, ziekenhuizen, apotheken, leprakolonies en tehuizen voor zeer bejaarden en terminaal zieken, allemaal instellingen die in de keizertijd praktisch onbekend waren. Maar de Vietnamese kerk kreeg in deze periode ook te maken met allerlei soorten spanningen en problemen. Interne spanningen tussen de Vietnamese clerus en de Franse missionarissen, extern spanningen tussen de Kerk en het koloniale gezag.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Charles Keith, Catholic Vietnam. A Church from Empire to Nation (Berkeley 2012)

Muziek

Visions fugitives van Sergei Prokofiev met aan de piano: Laurent Cabasso

(CD 1992 Audivis Valois)

Katholieken van Vietnam - Over Vietnamese reacties op het Franse kolonialisme

Radio Maria Nederland — Mon, 23 Mar 2026 13:16:34 +0000

Afl. 8 | Over Vietnamese reacties op het Franse kolonialisme

In deze aflevering probeer ik in enkele grote lijnen een algemeen beeld te geven van het koloniale Vietnam. De verovering van geheel Vietnam door de Fransen was in 1884 voltooid. Die verovering was gepaard gegaan met periodiek optredende massale en bloedige antikatholieke vervolgingen.

Vervolgens beschrijf ik enkele Vietnamese reacties op het Franse kolonialisme. Er waren er die geloofden in de zegeningen van het Franse koloniale bestuur. Ik geef daar een voorbeeld van. Maar binnen de bovenlaag van de maatschappij zag je ook een groeiende groep Vietnamezen met een nationalistische overtuiging. Binnen dat nationalisme bestond overigens een grote verscheidenheid aan ideeën, vooral ten aanzien van de houding tegenover de Franse kolonisatoren. Ik besluit deze aflevering met een uitvoerige levensschets van de communist Ho Chi Minh die in 1945 in Hanoi de Democratische Republiek van Vietnam zal uitroepen.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een Nieuwe Geschiedenis van Vietnam (Zoetermeer 2016)

Pieter Meulendijks, Van de Trungzusters tot Ho Chi Min (Zoetermeer 2017)

Christopher Goscha, The Penguin History of Modern Vietnam (z.pl. 2017)

Duong Thu Huong, De hemel boven Vietnam (roman uit 2009 in 2011 in vertaling uitgegeven door Uitgeverij De Geus)

Muziek

CD: Original Music from Vietnam (2010)

De Katholieken van Vietnam - Over de negentiende eeuwse martelaren van Vietnam

Radio Maria Nederland — Mon, 16 Mar 2026 14:00:00 +0000

Afl. 7 | Ik begin deze aflevering met een verwijzing naar de heiligverklaring in 1988 door paus Johannes Paulus II van 117 martelaren die in de 19^e eeuw op Vietnamese bodem de marteldood gestorven zijn. Ik probeer drie van hen een gezicht te geven en probeer in grote lijnen de complexe achtergronden van de antikatholieke pogroms te schilderen die vooral in de jaren 1850 en 1880 plaatsvonden.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Guy-Marie Oury, Le Vietnam des Martyres et des Saints (Parijs 1988)

Jacob Ramsay, Mandarins and Martyrs. The Church and the Nguyen Dynasty in Early Nineteenth-Century Vietnam (Stanford 2008)

Pieter Meulendijks, Een Nieuwe Geschiedenis van Vietnam (Zoetermeer 2016)

Muziek

Visions fugitives van Sergei Prokofiev piano: Laurent Cabasso

(CD 1992 Audivis Valois)

De katholieken van Vietnam - Over het nieuwe keizerrijk

Radio Maria Nederland — Mon, 09 Mar 2026 14:00:00 +0000

Afl. 6 | Deze aflevering gaat vooral over de regeerperiodes van keizer Gia Long en Minh Mang. Vooral onder Minh Mang vinden kerkvervolgingen plaats. Ik schets de achtergrond hiervan.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Guy-Marie Oury, Le Vietnam des Martyres et des Saints (Parijs 1988)

Pieter Meulendijks, Van de Trungzusters tot Ho Chi Min (Zoetermeer 2017)

Pieter Meulendijks, Een Nieuwe Geschiedenis van Vietnam (Zoetermeer 2016)

Muziek

CD Phormix 2023: Vietnamese Folk Music

De katholieken van Vietnam - Over een Vietnamese prins en een Franse bisschop

Radio Maria Nederland — Mon, 02 Mar 2026 14:41:00 +0000

Afl. 5 | Ik vertel u het verhaal van de vriendschappelijke betrekkingen tussen prins Nguyen Anh, de latere eerste keizer van Vietnam, en de Franse missionaris-bisschop Pierre Pigneaux de Béhaine. Ik bericht over de diplomatieke missie die Pigneaux in 1787 naar Parijs voert, waarmee de bisschop steun probeerde te krijgen voor de in moeilijkheden verkerende prins.

Ik bericht u ook over de latere oordelen van historici over deze politieke bemoeienissen van de bisschop. Franse nationalisten hebben hem vooral afgeschilderd als een groot Frans patriot, Vietnamese communisten hebben hem vooral willen zien als een lakei van de Franse kolonialen. De Nederlandse historicus Meulendijks geeft een ander oordeel.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Guy-Marie Oury, Le Vietnam des Martyres et des Saints (Parijs 1988)

Pieter Meulendijks, Van de Trungzusters tot Ho Chi Min (Zoetermeer 2017)

Pieter Meulendijks, Een Nieuwe Geschiedenis van Vietnam (Zoetermeer 2016)

Muziek

Visions fugitives van Sergei Prokofiev piano: Laurent Cabasso

(CD 1992 Audivis Valois)

De katholieken van Vietnam - Over pater De Rhodes

Radio Maria Nederland — Mon, 23 Feb 2026 14:00:00 +0000

Afl. 4 | In deze aflevering wordt uitvoerig een portret van de Jezuïet Alexandre de Rhodes geschetst. Ik vertel u eerst hoe zijn missiearbeid in Vietnam opzienbarende resultaten opgeleverd heeft. Wel is hij maar liefst drie keer het land uitgezet. Ik vertel u ook over zijn culturele en wetenschappelijke prestaties, o.a. over de rol die hij heeft gespeeld bij de totstandkoming van een westers schrift voor Vietnam, het zogeheten quoc-ngu, dat overigens pas in de twintigste eeuw doorbrak als het nationale schrift. Ik vertel u verder over de rol die hij in Europa heeft gespeeld in een verandering in het denken over de missie. Hoe hij met name ook mede aan de wieg heeft gestaan van het Franse missie-instituut Missions étrangères de Paris.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Guy-Marie Oury, Le Vietnam des Martyres et des Saints (Parijs 1988)

Pieter Meulendijk, Van de Trungzusters tot Ho Chi Min (Zoetermeer 2017)

Robert Lemm, De Jezuïeten. Hun opkomst en hun ondergang (Soesterberg 2011)

Muziek

CD Phormix 2023: Vietnamese Folk Music

De katholieken van Vietnam - Over de eerste missionarissen naar Vietnam

Radio Maria Nederland — Mon, 16 Feb 2026 11:08:09 +0000

Afl. 3 | Uit een Vietnamese bron weten we dat de eerste priester die voet op Vietnamese bodem zette dat al deed rond het jaar 1533. Maar het christendom kreeg pas echt voet aan de grond nadat de jezuïeten in 1614 uit Japan verdreven waren. Een van hen was de Italiaanse Jezuïet Christoforo Borri, die over zijn ervaringen heeft geschreven en ons daarmee een belangrijke bron over de vroege missiegeschiedenis heeft geschonken. Ook vertel ik u iets over de beroemde Jezuïet Matteo Ricci die in China gewerkt heeft. Naar aanleiding van zijn leven vertel ik u dat de jezuïeten t.a.v. inheemse culturen vaak een tolerantere houding innamen dan de in dit opzicht rigidere dominicanen en franciscanen. Ik vertel u ook over de achtergrond van de regelmatig optredende kerkvervolgingen. Aan het eind van deze aflevering maak ik een begin met een gesproken portret van Alexandre de Rhodes.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Guy-Marie Oury, Le Vietnam des Martyres et des Saints (Parijs 1988)

Pieter Meulendijk, Van de Trungzusters tot Ho Chi Min (Zoetermeer 2017)

Muziek

Visions fugitives van Sergei Prokofiev piano: Laurent Cabasso

(CD 1992 Audivis Valois)

De katholieken van Vietnam - Over de vroegste geschiedenis van het land

Radio Maria Nederland — Tue, 10 Feb 2026 12:34:14 +0000

Afl. 2 | In deze aflevering komt het eerste kernelement van de geschiedenis van Vietnam aan de orde. Dat is het opmerkelijke gegeven dat de etnisch Vietnamezen lange tijd vooral in het Noorden van het huidige Vietnam gewoond hebben en dat dat gebied gedurende maar liefst 1000 jaar onderdeel is geweest van het Chinese keizerrijk. Die periode begint in de eerste eeuw voor Christus en eindigt in het jaar 938 na Christus. Die duizend jaar durende overheersing heeft natuurlijk het nodige opgeleverd aan Chinese invloeden op het gebied van taal, schrift en wereldbeschouwing. Ik bespreek met name de betekenis van het uit China geïmporteerde confucianisme en boeddhisme. Maar ik noem ook de in Vietnam belangrijke voorouderverering.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Pieter Meulendijks, Een Nieuwe Geschiedenis van Vietnam (Zoetermeer 2016)

Muziek

CD Phormix 2023: Vietnamese Folk Music

De katholieken van Vietnam - een inleiding

Radio Maria Nederland — Tue, 10 Feb 2026 12:25:46 +0000

Afl. 1 | In deze inleidende aflevering doe ik twee dingen.

Ten eerste vertel ik u hoe ik niet lang geleden geïnteresseerd ben geraakt in dit onderwerp. Het lezen van een nieuw boek over de Vietnamoorlog riep bij mij allerlei vragen op over het Vietnamese verleden en, vooral, over de geschiedenis van de katholieke minderheid in dat land. Ik hoop met deze inleiding uw interesse te wekken voor het dramatische en tegelijkertijd fascinerende verleden van de Vietnamese katholieken. En ik geef u een overzicht van wat u in deze serie kunt verwachten.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Rimko van der Maar, In de ban van Vietnam. De Vietnamese onafhankelijkheidsstrijd en het Westen (Amsterdam 2025)
Rimko van der Maar, Welterusten mijnheer de president (Amsterdam 2007)
Harry Haas, Kruistocht in Vietnam? (Hilversum 1966)
W.D. Verwey e.a., Hel en hemel. De rol van de katholieken in Vietnam (Baan 1970)

Muziek

Visions fugitives van Sergei Prokofiev piano: Laurent Cabasso

(CD 1992 Audivis Valois)

Over het wonderlijke leven van Jimmy Lai

Radio Maria Nederland — Tue, 10 Feb 2026 12:14:40 +0000

Afl. 2 | Een rechtbank in Hongkong heeft afgelopen december de katholieke zakenman Jimmy Lai schuldig bevonden aan samenspanning met buitenlandse machten en het publiceren van opruiend materiaal. In werkelijkheid heeft Jimmy Lai met zijn krant Apple Daily een vooraanstaande rol gespeeld in de democratische beweging van Hong Kong. Deze maand zal de definitieve straf worden uitgesproken. Velen verwachten levenslang. In twee afleveringen vertel ik u zijn opmerkelijke levensverhaal.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Mark L. Clifford, The Troublemaker. How Jimmy Lai became a billionaire, Hong Kong’s greatest dissident, and China’s most feared critic. (New York 2024)
The Hong Konger. Jimmy Lai’s extraordinary struggle for freedom. (film vervaardigd door het Acton Institute, te zien op YouTube)

Muziek

CD: Tan Dun, Eight Memories in Watercolor. Pianist: Ralph van Raat (Naxos 2022)

Over het wonderlijke leven van Jimmy Lai

Radio Maria Nederland — Tue, 10 Feb 2026 12:12:14 +0000

Afl. 1 | Een rechtbank in Hongkong heeft afgelopen december de katholieke zakenman Jimmy Lai schuldig bevonden aan samenspanning met buitenlandse machten en het publiceren van opruiend materiaal. In werkelijkheid heeft Jimmy Lai met zijn krant Apple Daily een vooraanstaande rol gespeeld in de democratische beweging van Hong Kong. Deze maand zal de definitieve straf worden uitgesproken. Velen verwachten levenslang. In twee afleveringen vertel ik u zijn opmerkelijke levensverhaal.

De belangrijkste geraadpleegde literatuur:

Mark L. Clifford, The Troublemaker. How Jimmy Lai became a billionaire, Hong Kong’s greatest dissident, and China’s most feared critic. (New York 2024)
The Hong Konger. Jimmy Lai’s extraordinary struggle for freedom. (film vervaardigd door het Acton Institute, te zien op YouTube)

Muziek

CD: Tan Dun, Eight Memories in Watercolor. Pianist: Ralph van Raat (Naxos 2022)